Mowa nienawiści- problem, który jest coraz powszechniejszy w sieci

Badania EU Kids online 2019 alarmują- według nich co trzeci nastolatek deklaruje styczność ze szkodliwymi treściami w Internecie, a aż 9 proc. było obiektem mowy nienawiści.

Raport z wynikami badań, które przeprowadził zespół kierowany przez prof. UAM Jacka Pyżalskiego w partnerstwie z Fundacją Orange, zaprezentowano w siedzibie Rzecznika Praw Obywatelskich. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Okrągłego Stołu RPO do walki z patotreściami w internecie.

To drugie tego typu badanie w Polsce, pierwsza edycja miała miejsce w 2010 roku. Osiem lat później naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego oraz Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie przebadali grupę 1249 uczniów w wieku 9-17 lat z 90 szkół w całym kraju.

1. Po lepszej stronie sieci

Co zmieniło się od ostatniego badania? Sam internet i sposób, w jaki dzieci i młodzież łączą się z siecią. Wraz z nimi „bycie online” również nabrało nowego znaczenia. W dobie masowego wykorzystania smartfonów (aż 82,5 proc. badanych po sieci serfuje, korzystając z telefonu) granica między byciem online a offline zatarła się. Będąc w sieci, możemy jednocześnie czytać książkę, spotykać się z przyjaciółmi czy biegać. Wystarczy, że w tle działa np. aplikacja do mierzenia dystansu i spalonych kalorii czy jesteśmy zalogowani na portalu społecznościowym.

A to sprawia, że rodzice czy nauczyciele mają ograniczoną wiedzę na temat tego, jak młodzi spędzają czas w sieci. A, co szczególnie alarmujące, aż 38 proc. tych, którzy doświadczyli czegoś nieprzyjemnego w wirtualnym świecie, nie wskazało żadnej osoby, z którą o tym rozmawiało.

– Dziś mowa nienawiści wydaje się szczególnie palącą kwestią. To już kolejne badania pokazujące, jak ważna jest edukacja, uświadamianie i wczesne ostrzeganie przed poważnymi problemami. Jednak ważne, żebyśmy, pracując z młodzieżą, nie koncentrowali się wyłącznie na ciemnej stronie internetu, a szukali pozytywnych rozwiązań – apeluje prof. Jacek Pyżalski.

Ważne, by o problemach w sieci rozmawiać. Tymczasem ponad 40 proc. nastolatków nigdy lub prawie nigdy nie otrzymało od rodziców porady dotyczącej tego, jak bezpiecznie korzystać z sieci. 60 proc. po tym, jak zetknęło się z niepokojącymi treściami w internecie, nie mogło też liczyć na pomoc nauczyciela.

– Wyniki badań ugruntowują nasze przekonanie o potrzebie permanentnej cyfrowej edukacji, którą prowadzimy od lat. W tym roku głośno opowiemy o potrzebie stworzenia wspólnoty młodych ludzi, którzy chcą zawalczyć o lepszy internet i sprzeciwiają się hejtowi. W pierwszy dzień wiosny ruszy kampania, w której pokażemy, że po lepszej stronie sieci jest więcej osób – zapowiada Ewa Krupa, prezes Fundacji Orange.

2. Sprawcy w realu sprawcami w sieci

To ważne, bo hejt i mowa nienawiści stają się coraz bardziej powszechne. Co trzeci badany choć raz w ciągu ostatniego roku zetknął się w internecie z nienawistnymi lub poniżającymi treściami. 8,7 proc. było ofiarami mowy nienawiści, a 5,9 proc. jej sprawcami.

– To dużo. Siła rażenia tych sprawców jest ogromna. Ich zachowanie widzi wiele osób. I nawet jeśli złe rzeczy robi mniejszość, to jest o nich głośno – zwraca uwagę prof. Pyżalski.

Agresja, z którą młodzi spotykają się w internecie, to nie tylko przykre słowa, ale też np. wykluczenie z dostępu do określonej grupy, zmuszenie do zrobienia niechcianej rzeczy czy ujawnienie tajemnic danej osoby. Przemoc internetowa może być prozaiczna, co nie znaczy, że mniej bolesna.

Nowym zjawiskiem – po raz pierwszy ujętym w badaniu – jest zamieszczanie przez rodziców w sieci zdjęć, filmów czy komentarzy na temat swoich dzieci bez ich wiedzy i zgody, tzw. sharenting. Około połowa nastolatków, którzy znaleźli się w takiej sytuacji, doświadcza w związku z tym negatywnych emocji i nieprzyjemnych komentarzy ze strony innych internautów.

Co naturalne, cyberprzemoc jest ściśle powiązana z agresją w świecie rzeczywistym. Cyberbulling, czyli cyfrowa przemoc rówieśnicza, jest przedłużeniem tej tradycyjnej. Blisko 68 proc. sprawców z realnego świata równie często sięgało po przemoc elektroniczną.

Analogicznie, jeśli ktoś doświadczył agresji twarzą w twarz, częściej był także ofiarą agresji online. 8 proc. badanych to ofiary tradycyjnego bullingu (który ma miejsce raz w tygodniu lub częściej), a 7,1 proc. – cyberbullingu.

Ciekawa jest także reakcja na cyberprzemoc. Tylko co trzeci świadek zdarzenia zadziałał aktywnie. Mądrą reakcją jest np. rozmowa z poszkodowanym czy usunięcie obraźliwego wpisu. Nie działa natomiast odwet, wówczas dochodzi do eskalacji agresji.

– Dokonywanie dziś podziału na prawdziwą i wirtualną rzeczywistość nie ma sensu, one się wzajemnie przenikają. Zarówno dobre, jak i złe zjawiska. Trudno przy tym nie myśleć o konsekwencjach tego, jak nasi klienci i ich dzieci korzystają z internetu i nowych technologii. Nie pozostajemy obojętni na zjawiska, które wymagają odpowiedniej reakcji. Bezpieczeństwo oferowanych rozwiązań, kwestie wolności, kształtowanie odpowiednich zachowań w przestrzeni wirtualnej oraz zwalczanie patotreści to wyzwania, przed którymi stoi dziś także nasza firma – nie ma wątpliwości Witold Drożdż, członek zarządu ds. strategii i spraw korporacyjnych Orange Polska.

3. Godziny na portalach społecznościowych

Ponad jedna piąta starszej młodzieży w weekend spędza w internecie sześć i więcej godzin. Czego szukają w sieci? Większość uczestniczących w badaniach wykorzystuje internet przede wszystkim do przeglądania portali społecznościowych (prawie 3/4 osób w wieku 9-17 lat ma własne konto, a wśród 9-, 10-latków niemal połowa), komunikacji, gier, słuchania muzyki i oglądania filmów.

Tylko co dziesiąty z narzędzi online korzysta w sposób twórczy. A co trzeci potrafi zweryfikować wiarygodność znalezionej w sieci informacji.

– Nie ma lepszego czasu, by o zagrożeniach w sieci dyskutować. Śmierć prezydenta Pawła Adamowicza uświadomiła, z jak dużym problemem mamy do czynienia. Szerzenie się, ale też akceptacja dla mowy nienawiści, patostreamingu i hejtu w sieci wpływa na kondycję psychiczną i codzienne funkcjonowanie młodych – konkluduje dr Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich.

Pełny raport z badania EU Kids Online 2018 dostępny jest na stronie www.fundacja.orange.pl.

Partnerem materiału jest Orange Polska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *